Het You’ll Never Walk Alone van Gerry & The Pacemakers is de allerbekendste voetbal-evergreen en klinkt inmiddels door heel Europa, maar nergens zo mooi als bij een thuiswedstrijd van Liverpool op een vol Anfield. Driedubbeldik kippenvel gegarandeerd. Anfield is puur bucketlist-werk voor iedere voetballiefhebber.
Liverpool, één van de grootste clubs ter wereld, is een bolwerk vol contrasten. Een van oudsher echte volksclub met een gigantische aanhang, beroemd door de grote volksverhuizingen naar uitwedstrijden door heel Europa. In Engeland is de club bij andere supporters overigens allerminst populair, zoals de stad Liverpool dat ook niet is: men kijkt toch een beetje neer op de Scousers uit het wat rauwere Liverpool. Het maakt de eendracht onder de Liverpudlians zelf alleen maar sterker: wie door het Liverpool-virus gegrepen wordt, komt er nooit meer vanaf.
Anfield heeft eigenlijk alles. Het stadion is imposant en compact tegelijk, en aan alles voel je dat het is vervlochten met de buurt waarin het ligt. Grappig genoeg was de eerste bespeler van het stadion niet Liverpool maar juist rivaal Everton, dat nu op loopafstand van Anfield op Goodison Park speelt. Anfield geldt als één van de stadions waar veel sfeer hangt en de lokale bevolking nog dominant aanwezig is. Ook bij Liverpool kom je veel toeristen tegen, maar ze hebben absoluut niet de overhand. Enkele jaren geleden verrees op Anfield een gloednieuwe Main Stand, een gigantische kolos die de capaciteit van het stadion naar 54.000 bracht. Door deze nieuwe tribune, in prachtige camelkleurige stenen gebouwd, is het stadion nu vanuit de hele stad te zien.
Het geldt als de grootste voetbalramp uit de Britse voetbalgeschiedenis, de Hillsborough-ramp in Sheffield waarbij 96 Liverpool-fans doodgedrukt werden. Alsof het nog niet tragisch genoeg was kregen ze van de overheid en de vaderlandse pers (sensatiekrant The Sun voorop) de schuld van het hele drama. Pas enkele jaren geleden volgde er gerechtigheid voor de slachtoffers: niet de supporters, maar juist de politie had enorme fouten gemaakt die hadden leidend tot de ramp. Hillsborough is een litteken op de ziel van elke Liverpool-fan en zal nooit vergeten worden. Op het voorplein van het stadion zit onder de Main Stand het Hillsborough Memorial, met daarop de namen van alle supporters die bij de ramp het leven lieten.
Dit eerbetoon aan oud-manager Bill Shankly is bekend over de hele wereld, de grote poort met de gouden letters ‘You’ll Never Walk Alone’ erboven. Bij de opening in 1982 (door de weduwe van Shankly) had men nog niet kunnen vermoedden dat dit decennia later dé selfiespot rondom thuiswedstrijden van Liverpool zou worden. Na de recente verbouwing van Anfield zijn de poorten iets verplaatst, je vindt ze nu nog steeds op Anfield Road, maar tegenwoordig tussen de Anfield Road Stand en de Centenary Stand in.
Lang was de wijk rond Anfield een beetje guur, maar zoals het stadion werd opgeknapt, gold dat ook voor de buurt. Wat heet, de straten rond Anfield zijn de afgelopen jaren veranderd in een openluchtmuseum met talloze muurschilderingen. Bijvoorbeeld op Sybil Road – Anfield Road, waar Trent Alexander-Arnold zijn eigen kunstwerk heeft. Tegenover hem hangt Jordan Henderson, om de hoek vind je Ian Rush en Virgil van Dijk. In dit deel van de wijk vind je ook Salah, Klopp en nog vele anderen: loop een rondje door de buurt en je komt ze allemaal tegen. Ook aan de andere kant van het stadion zit het er vol mee, en kun je moeiteloos je eigen kunstroute langs de grootste helden uitstippelen. Misschien wel de meest indrukwekkende schildering is die van Diogo Jota, aan de andere kant van Sybil Road, met talloze handgeschreven teksten van fans voor hun nummer twintig.
Rondom Anfield barst het van de goeie pubs, waaruit het moeilijk kiezen is. The Albert staat letterlijk in de schaduw van The Kop, zo dichtbij dat het lijkt alsof het bij Anfield zelf hoort, maar niets is minder waar. Zo gelikt als de fanshop (excuus: mega store) is, zo ouderwets en afgeragd is The Albert, waar al zoveel titels en overwinningen zijn gevierd. In de stampvolle pub brengt voor elke thuiswedstrijd een zanger met akoestische gitaar de bekendste Liverpool-songs ten gehore, uiteraard massaal bijgevallen door de aanwezigen. Aan de overkant zit The Park, compleet met muurschildering van Bill Shankly aan de achterkant. De meeste historie vind je in The Sandon aan Oakfield Road. Hier werd in 1892 de club Liverpool opgericht door John Houlding, de man die groot op de buitenmuur is vereeuwigd. Saillant detail: daarvoor gebruikte juist aartsrivaal Everton de pub als kleedkamer, toen zij nog de bespelers van Anfield waren.
Ook nog iets eten? Loop even binnen bij Homebaked, een bakkerij tegenover het stadion, ook op Oakfield Road. Dit was altijd al een bakkerij, maar die dreigde vijftien jaar geleden te verdwijnen bij herstructurering van de toch wel erg vervallen wijk. Buurtbewoners en supporters kwamen daarop in actie, namen de bakkerij zelf over en bouwden die om tot een coöperatie, voor en door de mensen. In de bakkerij hebben ze de klassiek Britse pies, pasteitjes die het meest gangbare stadionvoedsel in Engeland zijn. Ze dragen namen als de Klopp Pie (gemaakt met Duits bier) en de Shankly Pie, die volgens het favoriete recept van de legendarische oud-manager wordt gemaakt. De pies worden bovendien geleverd aan de club: op wedstrijddagen krijgen de gasten in de exclusieve lounges en hospitalityboxen van Anfield ze geserveerd, maar in de winkel zelf is uiteraard iedereen welkom.
Bij Liverpool weten ze hun helden uit het verleden uitstekend levend te houden, zo ook de grote managers Bill Shankly en Bob Paisley, beiden architect van een groot deel van Liverpool’s succesgeschiedenis.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat beide heren vereerd zijn met een standbeeld. Bill Shankly staat achter The Kop naast de ingang (zie foto), Bob Paisley staat even verderop naast de grote megastore van de club. Op de rug van Paisley zit Emlyn Hughes, speler van Liverpool, door zijn manager van het veld gedragen. Het beeld is gebaseerd op een bijzondere foto van de twee.
In de knik van Anfield Road staat Hotel TIA, een vrijstaand huis aan de rand van Stanley Park. TIA staat voor ‘This is Anfield’ en dat is meer dan een loze kreet: de bar is opgetrokken uit oude dranghekken van de Kop, de nachtkastjes zijn ge- maakt van meer dan honderd jaar oude stoeltjes uit de Main Stand en op de kamers hangen gesigneerde shirts boven je bed. Liverpool voor en na, en dat op een steenworp afstand van Anfield zelf. Op wedstrijddagen is er bovendien veel leven in de brouwerij in het hotel, met liveoptredens en meet-and-greets met Liverpool-legendes. Slaap je liever in het centrum? Dan is The Shankly Hotel een uitstekende keuze. Het hangt vol persoonlijke memorabilia van de man die Liverpool groot maakte. Let wel op: rond thuiswedstrijden schieten de prijzen omhoog en zijn kamers snel weg.
Liverpool is een echte voetbalstad en dat heeft het niet alleen aan Liverpool FC te danken. Loop vanaf Anfield door Stanley Park en binnen tien minuten sta je voor Goodison Park, de oude thuishaven van het ook niet onverdienstelijke Everton. Wie de charme van de lower leagues zoekt kan aan de overkant van de Mersey in Birkenhead terecht bij Tranmere Rovers, uitkomend in de League Two. Als je het liever nog wat lager zoekt is Marine FC een mooie mogelijkheid, een typische non-league club bij mensen in de achtertuin.
Kaartjes voor Liverpool zijn erg lastig te verkrijgen zonder honderden euro’s aan een voetbalreisbureau te betalen. De losse kaarten gaan naar fans met een membership, en worden dan ook nog eens verdeeld onder de mensen met de meeste loyaliteitspunten, die je opbouwt door wedstrijden te bezoeken. Als nieuwkomer is het erg moeilijk om daartussen te komen, maar niets is onmogelijk.
Liverpools John Lennon Airport heeft een dagelijkse verbinding met Schiphol, die je in een klein uurtje van de ene naar de andere luchthaven brengt. Van alle Engelse stadions blinkt Anfield bepaald niet uit in bereikbaarheid met het openbaar vervoer. Er gaan bussen vanuit de stad (17, 26, 917), maar vooral op de terugweg stranden die vaak in de voetbaldrukte rond het stadion. De makkelijkste en snelste manier om bij Anfield te komen is een taxi. Bij het stadion wegkomen na de wedstrijd kan met een taxi dan weer wel een uitdaging zijn.
Wil je zelf een keer naar Liverpool? Zorg dan dat je 'SANTOS #30: Lang leve Liverpool' in huis hebt. Een complete voetbalreisgids, onmisbaar voor je bezoek aan deze heerlijke voetbalstad, met alles over Liverpool, Everton en al het andere moois van de stad. Bestel 'm nu hier!
Beeld: Getty Images, Shutterstock, SANTOS
